Tri života lepotice iz Braničeva

Starost je čini lepšom. Nevolja je rodila, nada izgradila, a vera održala. Priča o seoskoj crkvi u Braničevu traje već tri stotine godina.

Braničevo je vazda bilo na putu austrijske i turske vojske. Često se dešavalo da austrijski vojnici poteraju Turke prema Šumadiji, i još dalje. Turci bi ubrzo uzvratili i ponovo došli do Dunava. Sukobi su trajali vekovima. Narod je stradao i često išao u zbeg. Jedan od brojnih ratova se završio Požarevačkim mirom 1718. godine. Po slovu ovog mira, Austriji je pripalo područije od Dunava do Zapadne Morave. Tako je bilo sve dok se Turci nisu vratili 1739. godine. U vreme kratkog predaha od turske vlasti, počinje život seoske crkve.

Život prvi – podela

Braničevo ima crkvu zahvaljujući meštanima obližnjeg Bariča. Još tada je postojala bikotinačka parohija, ali se crkva nalazila u Bariču. Ilija Dimitrijević, ondašnji paroh bikotinački, živeo je u selu, a služio u baričkoj crkvi koja je verovatno izgrađena još u 16. veku. Zgrada je bila oronula i skromni inventar je propadao. U to su se uverili i crkveni velikodostojnici koji su u to vreme beležili stanje po parohijama Srpske pravoslavne crkve. Prilikom posete izvesnog Jovana Mihajlovića početkom 1734. godine okupljeni su meštani Bariča da bi se odlučilo o budućnosti crkve u njihovom selu. Kada je video u kakvom je stanju crkva, Jovan je sakupio preostale ikone i crkvene knjige i poverio pop Iliji na čuvanje, a od Baričana je dobio obećanje da će sakupiti građu za popravku crkve.

Međutim, velikodostojnik se sastao i sa viđenijim meštanima u Bikotincima. Prilikom susreta dogovoreno je da se do njegove naredne posete sakupi novac i građa za izgradnju crkve. Pored Bikontičana, ovom susretu su prisustvovali meštani današnjih sela Tribroda, Kusića i Donje Kruševice. Prikupljanje novca je povereno bikotinačkom obor-knezu Nikodimu i njegovom sinu Lazaru.

Velikodostojnik Jovan se vratio u Barič i Bikotince kroz nekoliko meseci. Meštani Bariča jesu sakupili građu, ali su odustali od popravke crkve. Sasvim drugačija slika je zatekla velikodostojnika u Bikotincima. Iskopan je temelj i počelo se sa zidanjem nove crkve. Tada je parohija podeljena na baričku i bikotinačku.

Život drugi – izgradnja

Započeti radovi na izgradnji crkve su čekali bolja vremena. Turci su se ponovo vratili i proterali austrijsku vojsku na levu obalu Dunava. Prošao je skoro čitav vek sve dok Drugi srpski ustanak nije probudio nadu u bolje sutra. Parohijani okolnih sela su nastavili davno započetu izgradnju crkve. Po svemu sudeći, radovi su završeni u drugoj deceniji 19. veka jer je 1826. godine selo posetio Joakim Vujić, otac srpskog pozorišta i veliki putopisac i ostavio belešku o crkvi. 

Zahvaljujući njegovom zapisu i drugim izvorima, zna se da je nekadašnja crkva bila pletara od nabijenog blata i dasaka, bez zvona, ali lepo opremljena. Najstarije ikone, naslikane četkicom belocrkvanskog slikara Arsenija Jakšića,  potiču iz tog doba. Crkva je bila nasred sela, između dva puta.

Život treći – ulepšavanje

Crkva koja danas dominira selom je građena od čvrstog materijala između 1874 i 1876. godine. Ktitor je tadašnja opština bikotinačka zahvaljujući kmetu Živanu Radojkoviću i svešteniku Mihajlu Popoviću. Pop Mihajlo, koji je zaslužan i za promenu imena sela,  je poklonio crkvi zvono. Nesvakidašnju lepoticu iz Braničeva  je posetio kralj Aleksandar Obrenović 1893. godine.

Sagrađena je u duhu klasicizma, sa romantičarskim i baroknim elementima. Delimično je obnovljena u drugoj polovini prošlog veka, kada je izgrađen novi parohijski dom. Nedavno je kompletno renovirana i vraćen joj je nekadašnji izgled. Po prvi put, freskama je oslikana njena unutrašnjost. Ima status spomenika kulture i posvećena je Svetom proroku Jeremiji.

Svideo Vam se tekst? Podelite ga sa prijateljima na društvenim mrežama. Ukoliko imate zanimljive priče i fotografije o Braničevu i želite da objavimo pišite nam na mojebranicevo[at]gmail.com ili na Fejsbuk i Instagram profil.

Napomene

Fotografija u tekstu je vlasništvo porodice Perić iz Donje Kruševice. Izvori: Dragoslav Radovanović et. al, Braničevo, MZ Braničevo, drugo dopunjeno izdanje, 1984; mr Nebojša Đokić, Crkva u Zviždu i Peku u XVIII veku u: ZAPISI Godišnjak Istorijskog arhiva Požarevac, godina IV, broj 4, 2015. Posebna zahvalnost Darku R. Mirkoviću svešteniku u Braničevu.